Përtej së mirës dhe së keqes

Anëtar Aktiv Anëtarësuar : 13 May 2008 Mesazhe : 25

Përtej së mirës dhe së keqes

Të pranosh jo të vërtetën si kusht për të jetuar do të thotë: natyrisht, t’u kundërvihesh në mënyrë të rrezikshme, ndjenjave të zakonshme me vlerë, dhe një filozofi që guxon ta bëje ketë gjë, pra vetëm për këtë; zë vend përtej së mirës dhe së keqes.

Në të vërtetë, çdo instikt është i papërmbajtur për pushtet dhe si i tillë synon të filozofojë. Pa dyshim, midis njerëzve të ditur, midis njerëzve të vërtetë të shkencës gjërat mund të qëndrojnë ndryshe.

Prandaj instiktet e vërtetë të njerëzve të ditur zakonisht synojnë drejt një fushe krejt të ndryshme, për shembull drejt familjes ose për të bërë ose për t’u marrë më politikë.

Tek filozofi nuk ka asgjë të përgjithshme, dhe mbi të gjitha morali i tij dëshmon në mënyrë të prerë dhe vendimtare kush është ai: gjë që do të thotë se në çfarë shkalle hierarkike qëndrojnë midis tyre instiktet më të thella të natyrës së tij.

Në çdo filozofi ka një pikë ku hyn në skenë “bindja” e filozofisë, ose, duke u shprehur me gjuhën e një misteri të lashtë: për t’u bërë gomar.

Të jetosh a nuk është pikërisht një dëshirë për të qenë tjetër nga ajo që është kjo natyrë? Të jetosh a nuk është ndoshta të vlerësosh, të parapëlqesh, të jesh i padrejtë, të jesh i kufizuar, të duash të jesh ndryshe?

Filozofia është vetë ky instikt tivanik, dëshira shpirtërore për pushtet, dëshira e “krijimit të botës”, e Perëndisë.
Vetëm ajo që mund të shihet dhe mund të preket është e qartë dhe e shpjegueshme.

“Atje ku qenia njerëzore nuk ka më asgjë për të parë dhe për të pohuar, nuk ka më as edhe ndonjë gjë për të kërkuar”.

“Bindja e menjëhershme”, ashtu si dhe “njohja e plotë” dhe gjëja në vetvete, përfshijnë brenda tyre një contradiction in adjecto; më në fund do të na duket të çlirohemi nga joshja e fjalëve.

Filozofi duhet të thoje vetë: kur unë zbërthej procesin e shprehur tek fjalia: “unë mendoj”, marr një mori pohimesh të nxitura, arsyetimi i të cilave është i vështirë, ndoshta i pamundër: që të jem unë që mendoj, që të mendosh është veprimtari dhe pasojë e qenieje të menduar si shkak, që të ëkzistoje si një “unë” dhe në fund që të jetë përcaktuar ajo që kuptohet duke thënë të mendosh, që unë ta di se çfarë është të mendosh.

Unë mendoj se e di që kjo të paktën është e vërtetë, e saktë, e sigurtë, ai sot tek një filozof do të ndeshte në një buzëqeshje dhe dy pikëpyetje. Ndoshta filozofi do ta bënte të kuptonte: “Zotëria im, ka pak të ngjarë që ju të mos gabohemi: pastaj, përse duhet patjetër e vërtetë?

Të mendosh është një veprimtari, çdo veprimtari nënkupton dikë që vepron, por pasojë…”

Filozofët e kanë zakon të flasin për vullnetin dëshirën, sikur të ishte gjëja më e njohur e botës, vetë Schopenhaueri la të kuptohet që, në fund të fundit, vetëm vullneti është i njohur për ne, plotësisht i njohur, pa zbritje apo shtesa.